Terug gebieden
Gendtse Waard
De Gendtse Waard is een uiterwaard aan de noordoever van de Waal. De Gendtse Waard heeft
een klein onbekaad en een groot bekaad gedeelte. In het gebied ligt een grote moderne
steenfabriek en op de oeverwal staan relatief veel huizen.
Aan de westkant van de Gendtse Waard ligt het onbekade deel. Water van de rivier
kan hier vrij in en uit stromen. In dit deel van de Gendtse Waard komen dan ook in
het hele jaar overstromingen voor. Een gedeelte van dit gebied bestaat uit slikvlaktes
en ruige modderige graslanden. In dit dynamische gebied broeden veel Gele Kwikstaarten,
Graspiepers en afhankelijk van de waterstand Kluten en Kleine Plevieren. In 1995
verbleven drie Steltkluten in dit gebied waarvan 1 paar zelfs een broedpoging deed,
helaas overstroomde de nestplaats en verdwenen de vogels. In voor- en najaar
zijn langs de oevers van de plassen allerlei steltlopers te zien en 's winters
zoeken groepen vinken en piepers voedsel op de ruige oevers.
Aan de Waaloever liggen jonge rivierduinen. Deze rivierduinen zijn ontstaan nadat
het oude hoge rivierduin in 1986 werd afgegraven. Op het rivierduin is de laatste
jaren een prachtige begroeiing met stroomdalplanten ontstaan en plaatselijk liggen
kale platen zand. Op het rivierduin broeden plaatselijk veel Veldleeuweriken,
Tureluurs, Graspiepers en Gele kwikstaarten. Op een ruig begroeid stuk duin broeden
Grauwe Ganzen en Krakeenden in brandnetelpollen
Iets naar het zuiden toe ligt het Vossegat, een zandwinplas die sinds tientallen
jaren langzaam dichtslibt met klei en vooral zand. Pal langs de rivier is hierdoor
een uniek terrein ontstaan met golvende zand en grindbanken begroeid met wilgen en
Zwarte Populieren. Wie het voorwoord van Oomen in 'Vogels van de Ooijpolder' heeft
gelezen kan zich hier misschien voorstellen hoe vroeger de Hoekse Waard er uit zag.
Niet zo gek want Oeverlopers die vroeger broedden in de Hoekse Waard, broeden nu weer
jaarlijks op deze plek in Gendt. In de struwelen op de zand en grindbanken broeden de
laatste jaren Gekraagde Roodstaarten en steeds meer Grasmussen. Langs de plas broeden
Kleine plevieren en Bergeenden. Gedurende het hele jaar zijn op het Vossegat veel eenden
en ganzen te zien. 's Winters slapen duizenden ganzen op de plas.
In het bekade deel van de Gendtse Waard liggen een aantal strangrestanten en oude
kleiputten. Veel van de oevers zijn begroeid met ooibos, plaatselijk liggen prachtige
moerasjes en het water is op veel plaatsen begroeid met een rijke watervegetatie.
In dit gebied liggen een aantal grote beverburchten en de sporen zijn makkelijk te
vinden. In dit gebied broeden veel moeras- en watervogels zoals Grauwe Gans,
Blauwborst, Sprinkhaanrietzanger, Dodaars, Krakeend, Slobeend, Zomertaling en
in sommige jaren Buidelmees. Bijzonder is dat hier in 1989 een Velduil succesvol
broedde. In de jonge ooibossen broeden steeds meer bosvogels waaronder Sperwer,
Buizerd, Groene Specht en Boomkruiper en het wachten is hier op ander soorten als
Boomklever en Kleine Bonte Specht. En misschien dat dit wel het eerste gebied wordt
waar sinds lang Kwakken gaan broeden, deze vogel is er de afgelopen twintig jaar al
meerdere malen gezien.
De graslanden in het bekade deel zijn nogal soortenarm. Daar waar dertig jaar
geleden de laatste Kemphanen van de Gelderse Poort broedden zaten twintig jaar
geleden nog tientallen paren Grutto en nu rest nog een handvol Kieviten. In natte
jaren is het soms wat beter. Graslanden zijn dat tot eind mei kletsnat en laagtes
staan dan vol met water. Eenden en steltlopers lopen dan op plaatsen waar normaal
koeien grazen. Groepjes Kemphanen, Groenpootruiters, Bonte Strandlopers en Bergeenden
kun je dan mooi bekijken vanaf de dijk bij de Nederlands Hervormde kerk van Gendt.
In deze jaren broeden dan ook Zomertalingen en Tureluurs op plaatsen waar ze in droge
jaren spoorloos zijn. Kwartelkoningen profiteren ook van deze natte jaren omdat de
graslanden dan veel later gemaaid worden.
Een groep die goed boert op de graslanden zijn ganzen. 's Winters grazen er
duizenden Kolganzen, honderden Grauwe Ganzen, tientallen Rietganzen en de laatste
jaren steeds meer Brandganzen. Tot een paar jaar geleden waren Brandganzen hier
behoorlijk zeldzaam maar nu kom je er soms honderden tegen, net zoals in de Bemmelse
Waard. Typisch is dat ten zuiden van de Waal in de Ooijpolder en Duffelt Brandganzen
een stuk minder algemeen zijn.
Op de bebouwde oeverwal kom je typische erfvogels tegen. Putters broeden er in tuintjes
net zoals Grauwe Vliegenvangen en Steenuil. Op een paar plaatsen broeden nog
Huiszwaluwen en bij de steenfabriek zitten Zwarte Roodstaarten.
In de toekomst gaat er veel veranderen in de Gendtse Waard. De Gendtse Waard is
aangewezen als natuurontwikkelingsgebied en bovendien moeten er maatregelen genomen
worden om water tijdens hoogwater sneller te kunnen afvoeren. Dit betekent dat een
aantal zomerdijken worden verlaagd, geulen worden gegraven en het hele terrein in de
toekomst jaarrond extensief zal worden begraasd. Hoe het gebied er precies uit zal
gaan zien is nu nog niet duidelijk. Wel duidelijk is dat wie over twintig jaar in
Gendt rondfietst meer moeras, meer ooibos, meer ruige graslanden en meer water zal
zien.
Op bezoek in de Gendtse Waard.
Vanaf de dijk is het goed vogels kijken en met de fiets kun je een rondje over
zomerdijken en de toegangsweg van de steenfabriek fietsen. Wandelen kan over het
pad door ooibos en langs moeras in het Staatsbosbeheer terrein en over de zand en
grindbanken bij het Vossegat vanaf de steenfabriek. Korte insteekjes zijn op een
paar andere plaatsen te maken.
Meer weten? Neem dan contact op met Twan Teunissen